درمان کمبود هورمون رشد به علت بیماری، سن بیمار و شدت کمبود هورمون بستگی دارد. در بیشتر موارد، درمان اصلی تزریق هورمون رشد مصنوعی است؛ اما در کنار آن ممکن است درمان بیماری زمینهای، اصلاح سبک زندگی یا پیگیری منظم توسط متخصص غدد نیز لازم باشد.
هدف درمان، بهبود رشد و پیامدهای بالینی با تنظیم دوز براساس پاسخ بیمار، عوارض و سطح IGF-۱ است. درمان کمبود هورمون رشد در بزرگسالان با هدف کاهش عوارض متابولیک، افزایش توده عضلانی، بهبود تراکم استخوان و ارتقای کیفیت زندگی انجام میشود و در کودکان نیز هدف اصلی، دستیابی به رشد طبیعی است.
اگر کمبود هورمون رشد در سنین رشد بهموقع تشخیص و درمان شود، در بسیاری از کودکان میتوان به بهبود رشد قد کمک کرد. با این حال، عمل افزایش قد جایگزین درمان کمبود هورمون رشد نیست و تنها در شرایط خاص و با نظر متخصص ارتوپدی انجام میشود.
درمان دارویی کمبود هورمون رشد
اصلیترین روش درمان کمبود هورمون رشد، تزریق سوماتروپین (هورمون رشد مصنوعی) است. در بیمارانی که درمان با هدف جبران کمبود هورمون رشد انجام میشود، تشخیص باید طبق معیارهای تخصصی تأیید شود. مقدار دارو، مدت درمان و نحوه تنظیم دوز برای هر بیمار متفاوت است و باید تحت نظر متخصص غدد انجام شود. بااینحال سوماتروپین برای برخی اختلالات رشدِ بدون کمبود هورمون رشد نیز ممکن است تجویز شود.
مصرف خودسرانه یا استفاده از دوزهای بالاتر از مقدار توصیهشده میتواند با عوارضی همراه باشد. مصرف بیشازحد و طولانیمدت هورمون رشد ممکن است در کودکان علائم و نشانههای ژیگانتیسم یا غول پیکری و در بزرگسالان علائم و نشانههای آکرومگالی ایجاد کند.
در کودکان، درمان معمولا تا پایان دوران رشد ادامه پیدا میکند و هرچه زودتر آغاز شود، احتمال رسیدن به قد طبیعی بیشتر خواهد بود. اما این روش تنها برای افرادی کاربرد دارد که کمبود هورمون رشد آنها توسط پزشک تأیید شده باشد و با روشهای عمومی راه های افزایش قد تفاوت دارد. در بزرگسالان نیز درمان میتواند باعث بهبود ترکیب بدن، افزایش تراکم استخوان، کاهش چربی شکمی و بهبود کیفیت زندگی شود.
درمان علت زمینه ای
اگر کمبود هورمون رشد در اثر بیماری دیگری ایجاد شده باشد، درمان آن بیماری نیز ضروری است. برای مثال در برخی بیماران ممکن است ابتدا تومور غده هیپوفیز درمان شود یا سایر اختلالات هورمونی اصلاح شوند و سپس درباره شروع درمان با هورمون رشد تصمیمگیری شود.
آیا درمان های خانگی یا طب سنتی مؤثر هستند؟
هیچ درمان خانگی یا طب سنتی نمیتواند جایگزین تزریق هورمون رشد در افراد مبتلا به کمبود هورمون رشد شود. با این حال، رعایت برخی توصیههای سبک زندگی میتواند به سلامت عمومی بدن، حفظ ترشح طبیعی و افزایش هورمون رشد کمک کند:
- خواب کافی و منظم
- فعالیت بدنی منظم
- حفظ وزن مناسب
- کاهش مصرف قندهای ساده
- تغذیه متعادل و دریافت پروتئین کافی
این توصیهها نقش کمکی دارند و نباید بهعنوان درمان اصلی بیماری در نظر گرفته شوند.
پیشگیری از کمبود هورمون رشد چگونه است؟
در بیشتر موارد امکان پیشگیری کامل از کمبود هورمون رشد وجود ندارد، زیرا بسیاری از موارد به علت بیماریهای مادرزادی یا آسیبهای غده هیپوفیز ایجاد میشوند. با این حال، رعایت برخی نکات میتواند به تشخیص زودهنگام یا کاهش خطر برخی موارد اکتسابی کمک کند:
- پیگیری منظم رشد کودکان
- مراجعه به پزشک در صورت کند شدن رشد قد
- درمان بهموقع بیماریهای غده هیپوفیز
- محافظت از سر در فعالیتهای ورزشی برای کاهش خطر آسیبهای مغزی
- حفظ سبک زندگی سالم
آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی کوثر، مفتخر به اخذ ایزو 15189، ایزو 10002 و ایزو 9001 اتحادیه اروپا، تحت نظر دکتر علی آیت اللهی، متخصص پاتولوژی آناتومیکال و کلینیکال، بالغ بر هزار مورد از آزمایشات مختلف، در زمینه های پاتولوژی، ژنتیک و بالینی را تحت پوشش قرار می دهد. (طرف قرارداد بیمه های پایه و اکثر بیمه های مکمل درمان) همچنین مشاوره ژنتیک به صورت رایگان در این مرکز توسط متخصصین ارائه می گردد.
آدرس: مشهد –وکیل آباد – بلوار کوثر – بین کوثر 2 و 4 – ساختمان پزشکان فارابی – طبقه منفی یک شماره تماس: 051-38840404 و 051-38820202 و 09028840404
