تب روماتیسمی چیست؟

بیماری تب روماتیسمی به دنبال یک عفونت گلو ناشی از باکتری استرپتوکوک گروه A بروز پیدا می‌کند. در واقع، این بیماری خودش عفونت نیست، بلکه فرد ابتدا به باکتری استرپتوکوک آلوده می‌شود؛ سپس در صورت عدم درمان به موقع، بدن یک پاسخ التهابی ایجاد می‌کند که باعث می‌شود باکتری به سمت بافت سالم حمله کند.

اگر این وضعیت در اسرع وقت مورد درمان قرار نگیرد به تب روماتیسمی حاد تبدیل می‌شود و به قلب یا مفاصل آسیب جدی می‌زند. تب روماتیسمی در کودکان پنج تا ۱۵ سال شیوع بالاتری دارد، اما می‌تواند بزرگسالان را هم تحت تاثیر قرار دهد.

علائم تب روماتیسمی کودکان و بزرگسالان

نشانه‌های تب روماتیسمی در بزرگسالان و کودکان از التهاب در قلب، مفاصل، پوست یا سیستم عصبی مرکزی ناشی می‌شوند و می‌توانند در طول دوره بیماری تغییر کنند. از شایع‌ترین علائم تب روماتیسمی در بچه‌ها می‌توان به تب همراه با لرز گرم و سرد اشاره کرد که فرد ابتدا احساس می‌کند دچار آنفولانزا شده است.

معمولا علائم ۲ تا چهار هفته پس از ابتلای فرد به عفونت استرپتوکوکی ظاهر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

• تب
• مفاصل دردناک و حساس (اغلب در زانو، مچ پا، آرنج و مچ دست)
• انتقال درد از یک مفصل به مفصل دیگر
• مفاصل قرمز، داغ یا متورم
• درد قفسه سینه
• تنگی نفس
• سوفل قلب (صدای غیر عادی قلب)
• تعریق
• استفراغ
• خستگی و بی‌حالی
• برجستگی‌های کوچک و بدون درد در زیر پوست

نشانه‌های تب روماتیسمی حاد چیست؟

اگر باکتری استرپتوکوکی به سیستم عصبی حمله کند، نشانه‌های حاد بیماری بروز پیدا می‌کنند. مهم‌ترین علائم تب روماتیسمی حاد در کودکان و بزرگسالان عبارت‌اند از:

• کاهش وزن و کمبود انرژی
• کاردیت (تورم قلب و ماهیچه‌های آن)
• عدم کنترل احساسات (گریه یا خنده نامناسب)
• حرکات تند، ناهماهنگ و غیر قابل کنترل مخصوصا در صورت، پاها و دست‌ها

علت تب روماتیسمی (Rheumatic Fever)

این بیماری یک واکنش خود ایمنی به باکتری استرپتوکوک گروه A است. واکنش خود ایمنی زمانی رخ می‌دهد که بدن به بافت‌های خود حمله کند. باکتری استرپتوکوک از پروتئینی تشکیل شده که مشابه آن در بافت‌های خاصی از بدن وجود دارد.

در مواقعی که سیستم ایمنی می‌خواهد باکتری‌های عامل عفونت را مورد حمله قرار دهد به اشتباه به بافت‌های سالم، به ویژه بافت قلب، مفاصل، پوست و سیستم عصبی مرکزی حمله می‌کند که این واکنش به تورم بافت‌ها (التهاب) منجر می‌شود. بنابراین می‌توان این بیماری را نتیجه عدم درمان به‌ موقع گلو درد استرپتوکوکی یا بیماری مخملک دانست.

عوامل خطر تب روماتیسمی در اطفال و بزرگسالان

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به این بیماری التهابی را افزایش دهند، شامل موارد زیر می‌شوند:

• سابقه خانوادگی و ژنتیک
• ابتلای مکرر به عفونت گلودرد استرپتوکوکی و عدم درمان کامل آن
• قرار گرفتن در معرض فاکتورهای محیطی مانند بهداشت نامناسب و شلوغی جمعیت

عوارض تب روماتیسمی حاد

التهاب ناشی از این بیماری ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. این التهاب در برخی افراد باعث ایجاد عوارض طولانی‌مدت می‌شود. تب روماتیسمی قلب را تحت تاثیر قرار می‌دهد و یکی از مهم‌ترین عوارض آن، بیماری روماتیسمی قلب است که باعث آسیب همیشگی به قلب می‌شود.

در واقع، بیماری روماتیسمی قلب، سال‌ها پس از بیماری اصلی رخ می‌دهد، اما اگر شدت تب روماتیسمی بالا باشد و همچنان نشانه‌های عفونت وجود داشته باشند، ممکن است تب روماتیسمی دریچه قلب را ضعیف کند. معمولا تب روماتیسمی دریچه میترال (دریچه بین ۲ حفره چپ قلب) را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بیشترین آسیب را به آن میزند. با این حال، ممکن است سایر دریچه‌های قلب هم دچار آسیب شوند.

از دیگر عوارض این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• باریک شدن دریچه قلب: تنگی دریچه قلب باعث کاهش جریان خون به قلب می‌شود.
• نشت دریچه قلب: خون در جهت مخالف حرکت می‌کند؛ بدین معنی که خون از دریچه قلب جریان می‌یابد و مجدد به قلب بازگشت می‌کند.
• فیبریلاسیون دهلیزی: ضربان در حفره‌های بالایی قلب نامنظم می‌شود.

در موارد نادر، درمان نکردن تب روماتیسمی می‌تواند به سکته مغزی و مرگ منجر شود.