راه های افزایش هورمون رشد در کودکان

هورمون رشد یا HGH هورمونی ترشح‌شده از غده هیپوفیز است که باعث رشد قد کودکان و نوجوانان می‌شود و عامل رشد عضلانی و تقویت تراکم استخوانی در دوران بزرگسالی به ‌شمار می‌آید. هر چند که قد بلند تا حد زیادی ژنتیکی است، اما به کمک روش‌هایی مثل تغذیه سالم، کنترل قند خون و داشتن وزن ایده‌آل می‌توان با تحریک هورمون‌های رشد در بدن باعث افزایش قد شد.

راه‌های افزایش هورمون رشد در کودکان شامل خواب کافی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی و درمان اختلالات زمینه‌ای است. کوتاه‌قدی نیاز به ارزیابی تخصصی، نمودار رشد، سن استخوانی و آزمایش‌ها دارد. در کمبود هورمون رشد یا اختلالات مشخص، تزریق هورمون رشد با پایش دقیق مؤثر است. از استفاده رژیم و مکمل خودسرانه و روزه‌داری پرهیز کنید. روش‌های افزایش هورمون رشد در کودکان را در ادامه توضیح خواهیم داد.

تغذیه مناسب و افزایش رشد کودکان

مصرف خوراکی‌هایی با قند بالا و پروتئین پایین باعث به ‌تاخیر انداختن رشد در کودکان و کوتاهی قد در بزرگسالی می‌شود. رژیم غذایی حاوی پروتئین‌های باکیفیت، لازمه رشد قد کودکان است. مصرف شیرینی‌جات و قندهای مصنوعی، گلوکز خون را به ‌صورت ناگهانی بالا برده و ترشح هورمون رشد نیز کمتر می‌شود. مصرف غذاهای چرب هم علاوه بر کاهش حجم عضلات اجازه رسیدن پروتئین موردنیاز به بدن را نمی‌دهد.

افزایش رشد کودکان با خواب کافی

خواب کافی، لازمه تحریک این هورمون و افزایش قد کودکان است. دو ساعت ابتدایی خواب، بیشترین میزان ترشح هورمون رشد اتفاق می‌افتد. به‌ همین علت است که کودکان و نوجوانان از دیر خوابیدن منع شده و خواب کوتاه بعد از ظهر برایشان توصیه می‌شود.

افزایش رشد کودکان با تمرینات ورزشی

انجام حرکات کششی و نرمش روزانه مستقیماً روی این هورمون در بدن تأثیر می‌گذارد. فعالیت‌های ورزشی، قند خون را پایین آورده و درنتیجه، بدن هورمون رشد بیشتری ترشح می‌کند. مصرف خوراکی‌های پروتئین‌دار دو ساعت پیش از ورزش و بعد از ورزش باعث افزایش ترشح این هورمون در بدن می‌شود. تمرینات ورزشی متابولیسم بدن را هم تقویت می‌کنند.

آمپول هورمون رشد برای کودکان

آمپول هورمون رشد (Growth Hormone Therapy) نوعی درمان دارویی است که به کودکانی تزریق می‌شود که بدن آن‌ها به اندازه کافی هورمون رشد ترشح نمی‌کند یا به دلیل برخی بیماری‌ها دچار اختلال در رشد قد و وزن هستند. هورمون رشد به‌طور طبیعی توسط غده هیپوفیز در مغز ترشح می‌شود و نقش مهمی در رشد استخوان‌ها، عضلات و متابولیسم بدن دارد.

این دارو به صورت تزریق زیرجلدی (معمولاً در بازو، ران یا شکم) و به‌طور روزانه یا چند بار در هفته توسط والدین یا خود کودک (در سن بالاتر) استفاده می‌شود. آمپول هورمون رشد معمولاً حاوی هورمون رشد سنتتیک (ساخته‌شده در آزمایشگاه) است که از نظر عملکردی مشابه هورمون طبیعی بدن عمل می‌کند. کمبود هورمون رشد در کودکان باعث کوتاه قدی در بزرگسالی می‌شود در نتیجه بهتر است در کودکی فرزند خود به این نکته دقت کنید.

نحوه تزریق هورمون رشد در کودکان

نحوه تزریق هورمون رشد در کودکان مشابه بزرگسالان است، اما آموزش والدین، دفترچه دوز روزانه و چرخش دقیق محل‌ها برای جلوگیری از لیپوهایپرتروفی اهمیت بیشتری دارد. تزریق را به روتین شبانه تبدیل و اضطراب کودک را با توضیح ساده و بی‌حسی موضعی کاهش دهید. مراجعه منظم برای تنظیم دوز ضروری است.

افزایش هورمون رشد در بزرگسالان

برخلاف اینکه این هورمون روی افزایش قد کودکان و نوجوانان تأثیر می‌گذارد، نمی‌توان از آن انتظار داشت که نقشی در تحریک بلندتر شدن طول استخوان‌ها در بزرگسالان داشته باشد. همان‌طور که اشاره شد، نواحی غضروفی بعد از دوران بلوغ به‌ استخوان‌ها وصل می‌شوند و عملاً دیگر کاری از دست هورمون رشد برنمی‌آید. بعد از ۱۸ سالگی دیگر درمان افزایش هورمون رشد برای قد جواب نمی‌دهد. هرچند در بازه سنی ۱۸ تا ۲۴ سالگی گاهی امکان افزایش هورمون رشد وجود دارد، اما در مجموع افزایش هورمون رشد در بزرگسالان برای افزایش قد بی‌فایده است.

با کاهش چربی، انجام تمرین مقاومتی، داشتنخواب منظم و مدیریت استرس می‌توان احتمال افزایش هورمون رشد را بیشتر کرد. در کمبود هورمون رشد اثبات‌شده، درمان با سوماتروپین می‌تواند ترکیب بدنی و انرژی را بهبود دهد، اما برای افراد سالم توصیه نمی‌شود.

افزایش هورمون رشد بعد از بلوغ

سرعت رشد در بدن تا پیش از دوره بلوغ به آهستگی اتفاق می‌افتد. اواخر دوره بلوغ معمولاً شاهد جهش رشدی در نوجوانان هستیم. بعد از بلوغ هم تقریباً رشد متوقف می‌شود. هر کاری که لازم است تا هورمون‌های رشد تحریک شوند و فرد بلندتر شود باید پیش از دوران بلوغ یا در دوران بلوغ انجام داد. افزایش این هورمون رشد بعد از بلوغ تقریباً غیرممکن است، چراکه ناحیه اپی‌فیز در دوران کودکی حالت غضروفی دارد، اما پس از بلوغ به‌ شکل استخوان درمی‌آید. این یعنی دیگر بعد از بلوغ امکان رشد وجود ندارد. با چند راهکار ساده می‌توانید باعث افزایش این هورمون در دوران بلوغ شوید:

• سبک زندگی سالم و رژیم غذایی متعادل
• ورزش، خواب کافی
• پرهیز از عوامل بازدارنده رشد مثل نوشیدنی‌های گازدار، غذاهای فرآوری شده و قند مصنوعی
• انجام حرکات کششی مناسب عضلات
• ماساژ.

نحوه تزریق هورمون رشد

نحوه تزریق هورمون رشد زیرجلدی، شب‌ها و با چرخش محل تزریق است. برای تزریق آمپول هورمون رشد دست‌ها را بشویید، قلم یا ویال دارویی را طبق دستور آماده کنید، یکی از قسمت‌های شکم، ران یا بازو را انتخاب کنید، پوست را با الکل تمیز کرده و سوزن را با زاویه مناسب وارد کنید. بعد از تزریق آمپول سوزن را به شکل ایمن دور بیندازید. آمپول هورمون رشد را در یخچال نگه‌داری کنید و به صورت مرتب ارزیابی پزشکی انجام دهید.

تزریق هورمون رشد بعد از پریود

تزریق هورمون رشد بعد از پریود تفاوت بالینی مهمی ندارد و زمان‌بندی درمان بر اساس شبانه‌بودن و ثبات روزانه است، نه چرخه قاعدگی. در نوجوانان، ارزیابی مرحله بلوغ یا سن استخوانی برای پیش‌بینی اثر بر رشد قد مهم‌تر است. هر تغییر برنامه را با پزشک هماهنگ کنید.

عوارض تزریق هورمون رشد

تزریق هورمون رشد معمولا عوارضی ندارد و عوارض خفیف و هستند. البته میزان بروز عوارض به دوز دارو وایسته است. شایع‌ترین‌ عوارض تزریق آمپول هورمون رشد در عبارت است از:

• درد و قرمزی در محل
• سردرد
• احتباس مایعات
• درد مفاصل و عضلات
• افزایش IGF-۱ خون

عوارض نادر نیز شامل افزایش قند، افزایش فشار داخل جمجمه خوش‌خیم و تشدید اسکولیوز در رشد سریع است.

عوارض تزریق هورمون رشد برای افزایش قد

عوارض تزریق هورمون رشد برای افزایش قد معمولاً خفیف و وابسته به دوز است و بیشتر بیماران با تنظیم دوز و پایش منظم به خوبی آن را تحمل می‌کنند. با این حال هر علامت شدید یا غیرعادی نیازمند ارزیابی پزشکی فوری است.

• درد و قرمزی محل تزریق
• سردرد و احساس فشار سر
• احتباس مایعات و پف صورت یا اندام‌ها
• درد مفاصل و درد عضلات
• خواب آلودگی یا بی خوابی
• افزایش آی جی اف در خون
• عوارض نادر مانند افزایش قند خون و افزایش فشار داخل جمجمه خوش خیم.

عوارض تزریق هورمون رشد در کودکان

در کودکان عوارض معمولاً خفیف است و شامل درد محل، کبودی، سردرد، درد ساق و ادم خفیف می‌شود. در موارد نادر عوارض شامل افزایش فشار داخل جمجمه خوش‌خیم یا لغزش اپی‌فیز فمورال است که باید شناخته و سریع بررسی شوند. پایش انحنای ستون فقرات و تحمل گلوکز برای جلوگیری از بروز عوارض اهمیت دارد.

عوارض تزریق هورمون رشد بعد از بلوغ

عوارض تزریق هورمون رشد بعد از بلوغ مشابه سایر زمان‌ها است اما بیشتر به مایعات و مفاصل و متابولیسم مربوط می‌شود و معمولاً با دوزهای پایین‌تر کنترل می‌گردد. پیش از شروع و در طول درمان، وضعیت تیروئید و خطر قلبی متابولیک باید ارزیابی شود.

• احتباس مایع و افزایش وزن
• درد و خشک شدن مفاصل
• بی حسی یا گزگز دست‌ها شبیه نشانه‌های تونل کارپ
• سردرد و خستگی
• بالا رفتن قند خون یا تغییرات چربی خون
• افزایش فشار خون در برخی افراد.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی کوثر، مفتخر به اخذ ایزو 15189، ایزو 10002 و ایزو 9001 اتحادیه اروپا، تحت نظر دکتر علی آیت اللهی، متخصص پاتولوژی آناتومیکال و کلینیکال، بالغ بر هزار مورد از آزمایشات مختلف، در زمینه های پاتولوژی، ژنتیک و بالینی را تحت پوشش قرار می دهد. (طرف قرارداد بیمه های پایه و اکثر بیمه های مکمل درمان) همچنین مشاوره ژنتیک به صورت رایگان در این مرکز توسط متخصصین ارائه می گردد.

آدرس: مشهد –وکیل آباد – بلوار کوثر – بین کوثر 2 و 4 – ساختمان پزشکان فارابی – طبقه منفی یک شماره تماس: 051-38840404 و 051-38820202 و 09028840404