آزمایشات خون

آزمایش پرولاکتین چیست و چگونه انجام می‌شود؟

هر آنچه که می بایست در رابطه با آزمایش پرولاکتین و نحوه انجام آن بدانید

پرولاکتین (Prolactin ) که از بخشی از مغز (هیپوفیز) ترشح می شود، هورمونی است که در طی دوران حاملگی و شیردهی افزایش می یابد. انجام این آزمایش در اختلالات هورمونی از جمله به هم خوردن نظم عادت ماهیانه در خانم ها و نیز بیماران مشکوک به تومور هیپوفیز کمک کننده است. پزشکان بدون مرز، تست پرولاکتین یا PRL برای تعیین اینکه آیا سطح پرولاکتین فرد بالاتر (یا بعضی اوقات، پایین تر) از حد طبیعی است؛ هنگامی که فرد علائم پرولاکتین بالا، مانند گالاکتوره و یا اختلالات بینایی و سردرد دارد؛ تشخیص ناباروری و ناتوانی جنسی در مردان؛ تشخیص ناباروری در زنان؛ تشخیص تومور تولید کننده پرولاکتین (پرولاکتینوما) و پایش عود آن؛

برای پیگیری کاهش تستوسترون در مردان؛ برای پایش عود پرولاکتینوما؛ ارزیابی عملکرد هیپوفیز قدامی (همراه با سایر هورمون ها) درخواست می شود.هنگامی که فرد به یک بیماری مبتلا است یا داروهایی مصرف می کند که ممکن است بر تولید دوپامین اثر بگذارند، گاهی اوقات ممکن است غلظت پرولاکتین پایش شود. هورمون پرولاکتین توسط غده هیپوفیز در خون تولید می شود.برای اندازه گیری مقدار این هورمون از آزمایش پرولاکتین استفاده می شود. در طول بارداری مقدار پرولاکتین ده تا بیست برابر افزایش می یابد این افزایش هورمون به تولید شیر در سینه کمک می کند. بعد از تولد فرزند، اگر شیردهی انجام شود سطح پرولاکتین بالا می ماند. در خانم هایی که فرزند را شیر نمی دهند، بعد از تولد مقدار پرولاکتین به سطح نرمال برمی گردد. بعد از چند ماه شیردهی نیز مقدار پرولاکتین به سطح نرمال می رسد (حتی اگر شیردهی ادامه داشته باشد).

توضیح راجع به تست پرولاکتین

پرولاکتین، هورمون تولید شده توسط بخش قدامی غده هیپوفیز است. ترشح پرولاکتین توسط دوپامین شیمیایی مغز تنظیم و مهار می شود. به طور طبیعی در مقادیر کم در مردان و در زنان غیر باردار وجود دارد. نقش اصلی پرولاکتین، پیش بردن شیردهی (تولید شیر پستان) است. میزان پرولاکتین معمولا در طول بارداری و درست پس از زایمان بالا است. در طی حاملگی،هورمونهای پرولاکتین، استروژن و پروژسترون، توسعه شیر پستان را تحریک می کنند. پس از زایمان، پرولاکتین به شروع و حفظ شیر پستان کمک می کند.

خواندن این مطلب نیز به شما پیشنهاد می شود:
آنالیز و کشت مایع مغزی نخاعی (CSF)

در چه شرایطی تست افزایش می‌یابد

سطوح بالای پرولاکتین در دوران بارداری و پس از زایمان، پرولاکتینوما، بیماری های هیپوتالاموسی، کم کاری تیروئید، بیماری کلیوی، سایر تومورها و بیماری های هیپوفیز و سندرم تخمدان پلی کیستیک دیده می شود. استرس بیماری، تروما و حتی ترس از آزمایش خون و تحریک نوک پستان باعث افزایش خفیف پرولاکتین می شوند.

تست‌های تکمیلی

FSH, LH, Testosterone, DHEAS, Estrogen, Progesterone

طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

زمان نمونه گیری

نمونه باید ۳ تا ۴ ساعت پس از بیدار شدن جمع آوری شود.

نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

بهترین زمان نمونه گیری

در حالت ایده آل، نمونه خون معمولا باید در مدت کوتاهی پس از بیدار شدن، ترجیحا بعد از این که فرد برای ۳۰ دقیقه آرام و بیحرکت بود، گرفته شود.

اثرات افزایش پرولاکتین در زنان

اختلالات تخمک گذاری قطع یا نامنظمی دوره های قاعدگی ترشح شیر از پستان ها در زمانی که در دوران بارداری یا شیردهی نیستند

اثرات افزایش پرولاکتین در مردان

اختلالات عملکرد جنسی کاهش موهای بدن و توده عضلانی تاخیر در بلوغ و بروز صفات ثانویه جنسی البته فردی که دارای یک تومور پرولاکتینومای بزرگ باشد ممکن است دچار سردرد و اختلالات بینایی شود. این بدان علّت است که عصب بینایی در نزدیکی غده هیپوفیز قرار دارد و ممکن است در اثر تومورهای بزرگ آسیب ببیند.

انواع هیپرپرولاکتینمی (افزایش پرولاکتین)

هیپرپرولاکتینمی ناشی از پرولاکتینوما پرولاکتینوما یک تومور داخل هیپوفیز است که باعث افزایش پرولاکتین می شود. قدم اول در درمان این تومور تجویز داروهایی است که تولید پرولاکتین را کاهش داده و تومور را کوچک می کنند. دارویی که اغلب استفاده می شود کابرگولین (داستینکس) و بروموکریپتین هستند. کابرگولین در دوزهای بالا و در مصرف دراز مدت باعث اشکالات دریچه های قلب می شود اما دوزهایی از دارو که جهت باردار شدن استفاده می شوند، چنین عارضه ای ایجاد نمی کنند. بروموکریپتین و کابرگولین را دردوران بارداری نیز می توا استفاده کرد. عوارض جانبی احتمالی می تواند سبک سری، تهوع و سر درد باشد. برای کاهش این عوارض، ۲ راه داریم: دارو را از دوز خیلی کم شروع کنیم و بتدریج اضافه کنیم. یا بروموکریپتین را بصورت شیاف واژینال استفاده کنیم. دستورالعمل و شرایط قبل از آزمایش پرولاکتین زمان مناسب جهت نمونه گیری برای آزمایش , صبح هنگام و حداقل ۲ ساعت بعد از بیدار شدن می باشد.

خواندن این مطلب نیز به شما پیشنهاد می شود:
تشخیص مولکولی ایدز HIV در آزمایشگاه های تخصصی

توصیه می شود قبل از نمونه گیری از پیاده روی , ورزش و هر نوع فعالیت بدنی اجتناب شود. حداقل طی ۱۲ ساعت اخیر تماس جنسی یا نزدیکی و تحریک سینه انجام نشده باشد. در هنگام پذیرش , توضیحات فوق به بیمار داده میشود. چنانچه شرایط لازم رعایت نشده باشد, لطفا آزمایش را در زمان مناسب دیگری تکرار نمایید.

چگونگی انجام آزمایش پرولاکتین

پزشک اقدامات زیر را انجام می دهد: یک باند الاستیک بالای بازوی شما می بندد تا جلوی جریان خون را بگیرد. این کار باعث بزرگ تر شدن رگ های پایین باند می شود بنابراین فرو کردن آمپول در رگ آسان تر می شود. قسمتی که آمپول فرو می شود را با الکل تمیز می کند. آمپول را داخل رگ می کند. ممکن است چند سوزن مورد نیاز باشد. مقداری خون از رگ کشیده می شود. هنگامی که به اندازه کافی خون گرفته شد، باند را باز می کند. یک پد گاز استریل یا پنبه بر روی دست شما، قسمتی که سوزن وارد شد، قرار می دهد. بر روی دست فشار وارد میکند سپس آن را با باند می بندد. خون گرفتن طی آزمایش پرولاکتین نمونه برداری از دست شما انجام می شود. باند دور دست سفت بسته می شود. ممکن است هیچ چیزی حس نکنید یا یک ضربه سریع یا نیش زدن سریع در هنگام فرو کردن سوزن حس کنید.

خطرات خون گرفتن طی آزمایش پرولاکتین

احتمال خطر در هنگام خون گرفتن خیلی کم است. ممکن است کبودی کوچکی در قسمت فرو کردن آمپول ایجاد شود. احتمال ایجاد کبودی خیلی کم است.در موارد نادر امکان دارد رگ بعد از خون گرفتن، ورم کند. برای حل این مشکل کیسه آب گرم چند بار در روز بر روی رگ قرار می دهند. در افرادی که مشکلات خونی دارند امکان بند نیامدن خون وجود دارد. قرص هایی مانند آسپرین، وارفارین و قرص های رقیق کننده خون باعث ایجاد این مشکل می شوند. اگر مشکل لخته شدن خون دارید یا قرص رقیق کننده خون مصرف می کنید پیش از انجام آزمایش به پزشک اطلاع دهید.

خواندن این مطلب نیز به شما پیشنهاد می شود:
آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

نتایج آزمایش پرولاکتین

آزمایش پرولاکتین مقدار هورمون پرولاکتین را اندازه گیری می کند که توسط غدد هیپوفیز تولید شده و وارد خون می شود. مقدار پرولاکتین در طول روز متفاوت است. بیشترین مقدار در هنگام خواب و کمی بعد از بیدار شدن می باشد.

پرولاکتین نرمال

مقادیر نرمال پرولاکتین در ادامه لیست شده است. این مقادیر در آزمایشگاه های متفاوت فرق می کند. همچنین پزشک براساس سلامتی شما و فاکتورهای دیگر این مقادیر را تعیین می کند.

آزمایش پرولاکتین برای تعیین دلیل ترشحات غیرطبیعی پستان، پریود نشدن یا باردار نشدن انجام می شود.

مقدار پرولاکتین

در خانم های غیر باردار : ۲۳-۴ نانوگرم در هر میلی لیتر

در آقایان : ۱۵-۳ نانوگرم در هر میلی لیتر

خانم باردار : ۳۸۶-۳۴ نانوگرم در هر میلی لیتر

کودکان : ۲۰-۳ نانوگرم در میلی لیتر

مقادیر بالای پرولاکتین

مقادیر بالای پرولاکتین به معنی وجود تومور غده هیپوفیز است. هر چقدر مقدار پرولاکتین بالاتر باشد، احتمال وجود تومور غده هیپوفیز بیشتر است. اگر مقدار پرولاکتین بیشتر از دویست نانوگرم در میلی لیتر باشد، ام آر آی انجام می شود.

کم بودن یا نرمال بودن

مقدار پرولاکتین به معنی نبود تومور غده هیپوفیز نمی باشد. ام آر آی در حالی که احتمال وجود تومور باشد انجام می شود.
مقدار بالای پرولاکتین به معنی تولید بیش از حد پرولاکتین بدون دلیل می باشد.عوامل دیگر که موجب بالا بودن پرولاکتین می شود شامل بارداری، بیماری های کبدی، بیماری های کلیوی و کم کاری تیروئید می باشد.

چه چیزی بر روی آزمایش پرولاکتین تاثیر گذار است؟

در چه شرایطی نمی توانید آزمایش را انجام دهید یا نتیجه آزمایش به درد شما نمی خورد:

  • استرس احساسی زیاد یا ورزش تنش زا پیش از آزمایش انجام داده باشید.
  • مشکل در خوابیدن؛ مقدار پرولاکتین در هنگام خواب افزایش می یابد. بنابراین اگر به درستی نخوابید، مقدار پرولاکتین از حد نرمال پایین تر می رود.
  • تحریک نوک سینه.
  • مصرف برخی قرص ها مانند قرص ضدبارداری ، قرص فشار خون بالا، قرص ضد حساسیت یا قرص های روانی.
  • استفاده از کوکائین. اگر یک هفته پیش از آزمایش پرولاکتین، آزمایش رادیواکتیو انجام داده باشید، آزمایش پرولاکتین درست نمی باشد.
خواندن این مطلب نیز به شما پیشنهاد می شود:
تشخیص جنسیت جنین با آزمایش خون ساده

چه زمانی نیاز به انجام آزمایش پرولاکتین است؟

آقایان و خانم های غیرباردار به طور نرمال مقدار پرولاکتین کمی دارند. تنها مشکل کمبود پرولاکتین، تولید نشدن شیر بعد از بارداری می باشد. بنابراین افرادی که مقدار پایین پرولاکتین دارند نیز درمان نمی شوند. در هنگامی که مرد تمایل جنسی نداشته باشد یا در هنگام نعوظ مشکل داشته باشد، آزمایش پرولاکتین انجام می شود. مقدار پرولاکتین در هنگامی که مقدار تستوسترون مرد پایین است، مورد بررسی قرار می گیرد. تداخلات دارویی داروهایی مانند استروژن، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، خواب آورها، آمفتامین ها، داروهای فشار خون بالا (رزرپین، وراپامیل، متیل دوپا) و برخی از داروهایی که برای درمان ریفلاکس معده (سایمتیدین) استفاده می شوند، باعث افزایش و داروهایی مانند دوپامین، لوودوپا و مشتقات آلکالوئیدهای ارگو باعث کاهش پرولاکتین می شوند.

تداخلات دارویی

داروهایی مانند استروژن، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، خواب آورها، آمفتامین ها، داروهای فشار خون بالا (رزرپین، وراپامیل، متیل دوپا) و برخی از داروهایی که برای درمان ریفلاکس معده (سایمتیدین) استفاده می شوند، باعث افزایش و داروهایی مانند دوپامین، لوودوپا و مشتقات آلکالوئیدهای ارگو باعث کاهش پرولاکتین می شوند

درمان پرولاکتین

درمان تومور غده هیپوفیز که منجر به تولید بیش از حد پرولاکتین می شود، شامل مصرف قرص، برداشتن غده هیپوفیز، رادیوگرافی غده می باشد. انتخاب نوع درمان به اندازه تومور و سلامتی و سن فرد بستگی دارد.

تجویز دارو

داروهای بروموکریپتین و کابرگولین موجب کاهش تولید پرولاکتین می‌شوند. انجام دارودرمانی برای اکثر افراد مبتلا به پرولاکتینوما به خوبی نتیجه می‌دهد.

جراحی

برای برداشتن تومور‌های غده هیپوفیز درصورتی‌که داروها برای کاهش تولید پرولاکتین موثر نباشند، جراحی انجام می‌شود. همچنین در صورتی که تومور غده هیپوفیز باعث بروز اختلالات بینایی شده باشد نیز نیاز به انجام جراحی می‌باشد.

خواندن این مطلب نیز به شما پیشنهاد می شود:
عفونت خون یا سپسیس چیست و چه علایمی دارد؟

پرتودرمانی

در موارد نادر، در صورتی‌ که دارو درمانی و جراحی موثر نباشند، برای کوچک کردن تومور‌های غده هیپوفیز از پرتو درمانی استفاده می‌شود. همچنین برای درمان مشکل بالا بودن پرولاکتین که علت آن نامعلوم است نیز از داروهای بروموکریپتین و کابرگولین استفاده می‌شود. مشکل کم‌کاری تیروئید نیز با تجویز داروهای حاوی هورمون تیروئید درمان می‌شود و با درمان مشکل کم کاری تیروئید، میزان پرولاکتیم خون نیز به صورت طبیعی خواهد شد. در صورتی که بالا بودن پرولاکتین بر اثر مصرف دارو ایجاد شده باشند، پزشک شما سعی می‌کند داروی شما را عوض کند.

آزمایشگاه تخصصی پاتوبیولوژی کوثر، تحت نظر دکتر علی آیت اللهی، متخصص پاتولوژی آناتومیکال و کلینیکال، بالغ بر هزار مورد از آزمایشات مختلف، در زمینه های پاتولوژی، ژنتیک و بالینی را تحت پوشش قرار می دهد. (طرف قرارداد بیمه های پایه و اکثر بیمه های مکمل درمان)

همچنین مشاوره ژنتیک رایگان در این آزمایشگاه انجام می شود.

آدرس: مشهد – بلوار کوثر – بین کوثر 2 و 4 – ساختمان پزشکان فارابی – طبقه منفی یک

شماره تماس: 051-38840404 و 051-38820202 و 09028840404

منبع
ونوس
نمایش بیشتر

dr.Ali Ayatollahi

گاهی خدا می خواهد با دست تو دست دیگر بندگانش را بگیرد. وقتی دستی را به یاری می گیری، بدان که دست دیگرت در دست خداست... با آرزوی سلامتی روز افزون برای تمامی هم میهنان عزیزم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا